Mình từng thi công 6 cuộn giấy washi Nhật đắt gấp 3 lần giấy Hàn cho một căn hộ tầng 12, và vừa tròn ba tháng sau mùa nồm đầu, tôi buộc phải quay lại bóc sạch vì mép giấy bung ra như vỏ chuối chín. Lúc đó tôi làm thi công nội thất tự do đã hơn, chủ yếu là chung cư và nhà phố ở Hà Nội, cũng dán qua trên 200 cuộn giấy Nhật cho khách. Vậy mà tôi vẫn sập bẫy ở đúng chỗ mà không ai cảnh báo trước. Khi tìm hiểu giấy dán tường nhật bản, tôi mới hiểu ra rằng vấn đề không nằm ở mức giá hay mẫu mã, mà ở chất kết dính và độ ẩm của bức tường.

Cuộn giấy 1,2 triệu một mét vuông và bài học về keo dính không ai nói trước

Vào tháng 9 năm ngoái, tôi nhận thi công giấy cho một căn hộ ở Vinhomes Metropolis. Chủ nhà chọn loại washi cao cấp của một thương hiệu Nhật Bản có tiếng, giá thành khoảng 1,2 triệu một mét vuông, tính luôn cả keo Nhật chính hãng mà nhà sản xuất khuyến nghị. Tổng cộng căn hộ đó hết 45 triệu tiền giấy và keo. Loại keo họ khuyến nghị là keo gốc tinh bột, đặc điểm là khô chậm, bám bằng liên kết tự nhiên, chịu được độ ẩm cao, nhưng phải chờ khô đủ 48 tiếng mới an toàn. Nói thật tôi biết điều đó. Vậy mà vì khách giục dọn vào trước Tết, tôi đã dùng keo công nghiệp đóng gói sẵn cho nhanh, loại mà tôi vẫn dùng cho giấy Hàn giá rẻ. Sai lầm của tôi nằm ở chỗ nghĩ rằng keo nào cũng như nhau. Keo công nghiệp có dung môi bay hơi nhanh, khiến lớp giấy Nhật co ngót đột ngột trong khi mép giấy đã dính chặt vào tường. Đúng ba tháng sau, mép giấy bung ra từng mảng ở gần cửa sổ và gần điều hòa. Tổn thất tính ra 45 triệu đổ bỏ, cộng thêm 2 ngày công gỡ toàn bộ và thi công lại từ đầu. Từ lần đó, tôi luôn hỏi rõ hãng về loại keo trước khi nhận bất kỳ căn nào dùng giấy Nhật. Điều buồn cười là chính sự vội vàng của tôi lại cho tôi bài học đáng nhớ nhất về chất liệu Nhật.

Mùa nồm Hà Nội ăn mòn giấy Nhật kiểu gì mà không nhà sản xuất nào dám in lên catalogue

Ai ở miền Bắc cũng biết tháng 2 đến tới 4 là mùa ẩm, độ ẩm không khí lên tới 90-95%. Nhưng ít ai để ý rằng hơi ẩm đó ngấm vào bề mặt tường và ảnh hưởng trực tiếp lên kết cấu giấy Nhật. Đa số giấy Nhật tại Việt Nam là loại vinyl 3 lớp: lớp mặt tráng vinyl, lớp giữa xốp, lớp đế keo. Lớp giữa có độ co giãn khoảng 0,3mm theo nhiệt độ. Nghe nhỏ, nhưng khi nhiệt độ chênh lệch 15 độ giữa mùa đông và mùa hè, toàn bộ độ co giãn dồn vào mép giấy có thể tới 2-3 mm. Đó là lý do mép giấy tách ra chứ làm gì do người thợ dán kém. Mình từng dán một loại giấy cho 2 căn hộ khác nhau. Căn phòng ngủ kín gió, cửa đóng suốt, ba năm sau vẫn đẹp như mới. Căn phòng khách có cửa sổ mở và máy lạnh bật cả ngày, vỏn vẹn 14 tháng là đã phồng mép. Thành thật, không hãng nào in lên catalogue câu “không dùng cho phòng có điều hòa và thông gió thường xuyên”. Catalogue chỉ ghi “chống ẩm” chung chung. Nếu như bạn đang tính dán giấy Nhật cho phòng khách hay hành lang, nên nghĩ lại về tuổi thọ thực tế.

Tôi chuyển sang giấy Nhật không keo sẵn và cách dán lạnh cho nhà phố ẩm

Sau vụ Vinhomes, tôi học một thợ Nhật sang Việt Nam làm dự án cải tạo cho một khách sạn nhỏ. Ông ấy dạy tôi kỹ thuật dán khô, tức là không hề dùng nước pha keo, mà dán bằng keo sẵn có phủ trên lưng giấy. Quy trình ông ấy yêu cầu làm đúng thứ tự: chuẩn bị tường bằng sơn chống ẩm hai lớp, đo độ ẩm tường bằng máy cầm tay phải dưới mức 12% mới được dán, rồi dán trực tiếp giấy không keo sẵn lên, miết đều tay bằng gạt mềm. Tôi áp dụng cho một nhà phố 80m2 ở quận Cầu Giấy. Đến nay đã qua 3 mùa nồm, viền giấy vẫn không hề bong, kể cả ở khu vực thang ẩm nhất. Giá thành cao hơn mười lăm phần trăm so với cách dán nước truyền thống, nhưng bù lại độ bền gấp hai đến ba lần. Mình buộc nói thẳng một điểm: giấy Nhật không keo sẵn đòi hỏi tay nghề thợ cao hơn hẳn, và tiền công thường gấp đôi so với dán giấy thường. Nếu bạn thuê thợ rẻ mà dán loại này, hậu quả còn tệ hơn dán sai keo.

Ba dấu hiệu trên tường nhà bạn cho biết giấy Nhật sắp hỏng trước khi nó bong

Sau hơn 200 cuộn giấy, tôi nhận ra 3 dấu hiệu báo trước trước khi viền giấy bung hẳn. Thứ nhất, mép giấy phồng vào sáng sớm mùa ẩm rồi xẹp xuống chiều. Dấu hiệu này nghĩa là keo vẫn còn bám nhưng lớp xốp đã thấm ẩm. Cách chữa tạm: bật máy hút ẩm cả ngày ở chế độ 50-55% và lấy khăn khô ép nhẹ mép. Thứ hai, vết ố vàng loang từ chân tường lên cao 30cm sau 8-12 tháng. Đó là dấu hiệu ẩm thấm từ sàn hoặc tường ngoài vào. Lúc này keo vá mép chỉ chữa được phần ngọn. Cuối cùng, khi gõ nhẹ lên mặt giấy nghe tiếng rỗng lớp keo bên trong, tức là keo đã bong khỏi tường nhưng mặt giấy vẫn căng. Đến giai đoạn này, gọi thợ là giải pháp duy nhất. Trung bình, giấy Nhật ở Hà Nội sống được 4-6 năm nếu dán đúng, nhưng chỉ 1-2 năm nếu dán sai keo. Nếu như nhà bạn đang ở tầng thấp hoặc gần ao hồ, nên trừ đi một năm cho mọi dự tính. Mình khuyên bạn kiểm tra mép giấy vào đúng thời điểm cao điểm mùa nồm, chứ đừng chờ tới khi nó bong hẳn rồi mới xử lý.